Mode dial – kotačić zvan PAS Mater

Kotačić, izbornik režima snimanja, mode selektor samo su neki od naziva za kotačić koji se u službenom nazivu na engleskom jeziku naziva Mode dial.

Kotačić, izbornik režima snimanja, mode selektor samo su neki od naziva za kotačić koji se u službenom nazivu na engleskom jeziku naziva Mode dial. Ne mogu se sjetiti sad nekog službenog naziva u našem jeziku jer da budem iskren rijetko, ali toliko rijetko da skoro pa nikad ne koristim tu riječ, a kada je trebam to bude obično – kotačić.

Uzeo sam Nikon D5100 kao primjerak kotačića jer mi je u trenutku kad mi je zatrebala fotka kotačića fotoaparat je bio pri ruci. Režimi koji su navedeni na ovom kotačiću su manje više univerzalni te se nalaze na skoro svim modelima i markama fotoaparata uz moguće drugačije oznake na samom kotačiću, a koje ću i navesti u ovom članku.

Ja ga osobno zovem “PAS Mater” kotačić zbog tri režima koja najčešće koristim P, A, S i nešto rjeđe M režim. Pa krenimo i tim redom u par rečenica opisati svaki od tih režima.

Slika 1: Mode dial na Nikon D5100 fotoaparatu

P – neki ga od milja zovu “profesionalac” režim, ali načelno to je programirani auto režim. U njemu fotograf ima mogućnost odabira kompenzacije ekspozicije, ISO vrijednosti, dok je sama recimo kompenzacija i blenda u rukama fotoaparata. No ovaj režim ne bi zvali “profesionalac” režim da nemamo ipak neku kontrolu nad postavkama. Dakle nakon izmjerenog od strane fotoaparata ipak imamo određenu količinu informacija koju možemo mijenjati, recimo ekspoziciju ili kompenzaciju ekspozicije.  U većini slučajeva ovo je režim kojeg preporučam koristiti kad nam treba automatika, ali kad ipak želimo određenu dozu kontrola nad aparatom. Režim je to kojeg osobno najviše koristim.

A (Av) – Prioritet otvora blende. Kad nam je pri fotografiranju bitna kontrola nad dubinskom oštrinom, a kad nam je brzina zatvarača na drugom mjestu onda koristimo ovaj režim. Naime, njime imamo kontrolu nad otvorom blende  odnosno brojem F kojim između ostalog definiramo i dubinsku oštrinu. Stoga ako želimo, primjerice, portret na zamućenoj pozadini, vrijednost blende stavljamo na minimalno, dakle mali broj F, a veliki otvor, odnosno obrnuto, kad želimo veću dubinsku oštrinu, odnosno oštrinu kroz cijelu dubinu kadra, dižemo broj F na najviše koliko nam dozvoljavaju uvjeti. Na ovom režimu možemo mijenjati ISO vrijednost  dok ekspoziciju aparat određuje na osnovu zadane ISO vrijednosti i otvora blende. Dakle, meni osobno ovo je, nakon P režima, najkorisniji režim.

S (Tv) – Prioritet brzine zatvarača. Kako smo u prethodnom režimu kontrolirali blendu, dok je ekspoziciju fotoaparat izračunavao sam, tako sada određujemo brzinu zatvarača (ekspoziciju), a blenda se sukladno ekspoziciji i ISO vrijednosti izračunava sama, odnosno određuje je fotoaparat. Ovaj poluautomatski režim je praktičan kad dakle želimo kontrolu nad brzinom ekspozicije, odnosno kad recimo snimamo fotografije na kojima želimo malo snimaka sa zamrznutim pokretom, a na nekim želimo da ipak pokret bude malo razmuljani.

M – Manual mode, odnosno sve ručno. Često će vam “profić” priči s tvrdnjom da svaki pravi fotograf ima kotačić na M. Osobno koristim M režim snimanja kad imam vremena za namještanjem kadra, kada želim dobiti fotografije u malo drugačijim “svjetlosnim uvjetima” nego ih pročita fotoaparat, recimo želim dramatičan ili vatreni izlazak odnosno zalazak Sunca. M se koristi pri noćnoj fotografiji kada želimo jako dugu ekspoziciju. Uglavnom, ako vam ne treba M režim onda ga ne koristite. Radije koristite P ili A ili S jer će vas M režim dosta često koštati glavobolja – ponajviše kada se nađete u jedinstvenoj situaciji gdje vam treba brza reakcija i ne razmišljate, odnosno nemate vremena o iščitavanju svjetlosnih uvjeta ta podešavanju fotoaparata. Kad snimam pejzaže, kad snimam duge ekspozicije, kad snimam noćne fotke, kad snimam u kontroliranim svjetlosnim uvjetima odnosno studiju, onda koristim M režim snimanja, jer i ako “zeznem”, a “zeznem” prvih n fotaka koje su u biti dio procesa naštimavanja idealnih postavki uvijek imam vremena i prostora za popravak.

Ovo su tako PASM režimi snimanja koji su namijenjeni onima koji ipak malo više poznaju svoj fotoaparat, njegove mogućnosti te oni koji se ipak malo više bave fotografijom.

Svaki DSLR fotoaparat ima i režime snimanja za manje iskusne, nazovimo ih tako, to su razni režimi predefiniranih scena ili pametni režimi te Auto režim.

AUTO – dakle, spominjali smo već u člancima point-n-shoot fotoaparate. Ovaj režim je upravo to. Usmjeri i pucaj. Sva mjerenja, sve postavke obavlja fotoaparat. Ako ste u žurbi, ako ste turist, ako vam je svejedno kakva je fotka glavno da bude, onda si uzmite ovaj režim. Ovdje vrijedi pravilo, suprotno uvriježenom da bolji fotoaparat ne garantira bolju fotku, da upravo bolji fotoaparat daje bolju fotku jer je napredniji, jer je pametniji u mjerenjima scena i  situacija.

Portret – u ovom automatskom režimu fotoaparat radi prema osnovnim principima fotografiranja portreta. Dakle smanjuje ISO na minimalno,  otvara blendu maksimalno kako bi dobio dubinsku neoštrinu, odnosno kako bi subjekt bio istaknut na zamućenoj pozadini te se igra bojama da ton kože bude što nježniji i što prirodniji.

Pejzaž – suprotno portretu ovdje se blenda nešto zatvara kako bi se i prednji i zadnji plan fotografije dobio oštar. Dakle, režim je namijenjen pejzažima – prirode ili grada, s time da u ovom režimu fotoaparat malo jače naglašava zelenu i planu boju kad dvije najreprezentativnije boje u prirodi.

Dijete – nemaju ga svi fotoaparati, ponajviše ga nemaju oni malo, nazovimo ih, bolji modeli. To je jedan od noviji trendovskih režima, a ono što fotić radi je isto što i u portretnome režimu samo malo naglašava, recimo, boje dječje odjeće.

Sport – za pokrete, odnosno za zamrzavanje pokreta. Drži ekspoziciju što je manjom mogućom kako bi se dobili oštri subjekti odnosno objektni koji su u pokretu. Sami naziv govori gdje se može najčešće koristiti.

Makro – prvo da riješimo osnovnu zabludu, on ne omogućuje da se vašim fotoaparatom približite subjektu, objektu više nego vam to dozvoljava vaš objektiv. Ono što radi ovaj režim je da naglašava crvenu i zelenu boju kako bi vaše cvijeće, kukci i sva mikro flora i fauna izgledala što bolje na fotkama.

Tu je još jedan režim SCENA koji je u biti grupa raznih režima za snimanje – hrane, zalaska sunca, noćnih pejzaža, portreta ljubimaca, ambijenta uz svijeće i slično. Dakle, nema se previše što pisati o tome, nazivi samim režima govore sami za sebe.

Spomenimo još režim EFFECTS koji nam nudi crno bijelu fotku, minijature, siluete, selektivne boje i slično…

Spomenimo još da pri korištenu režima efekata nemamo mogućnost spremanja RAW datoteka jer se fotografija unutar fotoaparata već obrađuju prema zadanom efektu i spremaju kao JPG. Ono što možemo je odabrati spremanje RAW+JPG, pa da imamo i originalnu fotku pri ruci.

Uglavnom, svaki od ovih automatskih režima je grupa različitih postavki fotoaparata kao što su – brzina ekspozicije, otvor blende, ISO vrijednost, balans bijele, naglašavanje boje i sve su to opcije koje u bilo kom trenutku možete podešavati u jednom od poluautomatskim režima, odnosno sve njih istovremeno možete podešavati u manualnom odnosno ručnom režimu.

Nadam se da sam vam malo približio kotačić kojeg ćete vrlo često koristiti, ali rijetko spominjati. Pitanja, ispravci krivih navoda, u komentarima ili na vrhu stranica. Odoh.

O režimima i ekspoziciji čitajte i ovdje: